Velika Mrdakovica

Velika Mrdakovica leži u vodičkom zaleđu, kod Zatona i Vodica. Riječ je o liburnsko-rimskom kompleksu, a ne o izdvojenoj gradini: uz naselje na vrhu sačuvani su nekropola i rimska cisterna. Turistička zajednica Vodica predstavlja lokalitet pod imenom Velika Mrdakovica – Arauzona. Antički pisci spominju naselje Arauzonu, a stručnjaci taj naziv dovode u vezu s ovim položajem. Ta identifikacija nije dokazana i ostaje snažna, ali oprezna pretpostavka.

Prva sustavna istraživanja vodio je Zdenko Brusić između 1969. i 1974. U literaturi se za te kampanje često navodi oko 130 grobova. Toni Brajković 2018. opisuje oko 130 paljevinskih ukopa, uglavnom rimskih, i još petnaest iz novijih iskopavanja, uz kontinuitet od 8. ili 7. stoljeća prije Krista do početka 3. stoljeća. Martina Blečić Kavur i Emil Podrug 2014. za istraženi dio nekropole navode približno 117 grobova. Broj nije jedna čvrsta brojka jer ovisi o tome koji se ukopi uzimaju kao sigurni. Keramika, metal, novac, staklo i nakit pokazuju da zajednica nije bila izolirana.

Na vrhu su otkriveni ostaci stambenih objekata, komunikacija i obrambenih zidova. Grad Vodice navodi da je istraženo oko 300 četvornih metara liburnske i rimske arhitekture, utvrđeno 17 prostorija i pronađen jugoistočni bedem koji na pojedinim mjestima doseže 1,90 metara. Položaj nadzire prostor između obale, vodičkog zaleđa i putova prema unutrašnjosti. U podnožju je rimska cisterna Ograđenica, dio opskrbe vodom u kraju koji je ovisio o izvorima, lokvama i poljima.

Za šibensko područje Velika Mrdakovica spaja liburnsku gradinsku tradiciju, rimsku gradnju i bogatu nekropolu. Prapovijesni položaj nastavio je živjeti i nakon dolaska Rima. Zato se može opisati kao gradina koja je prerasla u naselje rimskog vremena, ali ne i kao sigurno identificirana Arauzona.